«Να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος για το Μαρόκο»

Ξαφνικά! Το έχω ξαναπεί άλλωστε πως το συγκεκριμένο επίρρημα χαρακτηρίζει την ζωή μου. Έτσι ξαφνικά λοιπόν ρίχνει στο τραπέζι την ιδέα η Ρανια: «Λίτσα και Ανδριάνα ψήνεστε για ένα λίγο πιο ιδιαίτερο ταξίδι; Ένα ταξίδι στην Αφρικη; Τι θα λέγατε ας πούμε για Μαρόκο;» Αφου πρώτα ενθουσιάστηκαμε , αμέσως μετά φυσικά και συμφωνήσαμε. Τρία κορίτσια τόσο διαφορετικά μεταξύ τους, έτοιμα να αλλάξουν ήπειρο και να κάνουν ένα ταξίδι που θα έμενε ανεξίτηλο στην ψυχή και την καρδιά τους!

Οι ετοιμασίες έγιναν, η άδεια από την δουλειά εγκρίθηκε, οι βαλίτσες γέμισαν με προσδοκίες και να μαστε ξημερώματα Τρίτης στο αεροδρόμιο Ελ.Βενιζέλος. Καζαμπλάνκα μέσω Ρώμης.

Η Καζαμπλάνκα στα μάτια μου έμοιαζε σαν μια βιομηχανική περιοχή. Πολύ κόσμος. Κίνηση στους δρόμους. Ταξί δεν έβρισκες.. Αλλά οι τρεις Ελληνίδες πάντα θα βρίσκουν τρόπο να επιβιώνουν. Πρώτη μέρα στο Μαρόκο και οι εμπειρίες ξεκίνησαν, αφού μέχρι και σε περιπολικό μπήκαμε με αστυνόμο (ο οποιος εκείνη την ημέρα είχε πάρει προαγωγή) που εκτέλεσε χρέη ταξιτζή, μας κέρασε παραδοσιακά γλυκά, του τραγουδήσαμε μέσα στο περιπολικό, μας έδειξε τα πέντε παιδιά του από πέντε διαφορετικές γυναίκες!!!

Το μόνο που ενδεχομένως θύμιζε την παλιά της αίγλη της Καζαμπλάνκα ήταν το τεμένος του Hassan. Ένα επιβλητικό κτίσμα ακριβώς δίπλα στην θάλασσα απ´ όπου η θέα του ηλιοβασιλέματος μου έκοψε την ανάσα κυριολεκτικά. Το βλέμμα μου περιπλανήθηκε για ώρα στα χρωματα, στους σχηματισμούς των κυμάτων της θάλασσας, στον ορίζοντα… Και αφού ευχαρίστησα την αίσθηση της όρασης, τότε έκλεισα τα μάτια και ένιωσα να γαργαλάει την μύτη μου ένας συνδυασμός θαλασσινής αλμύρας και μπαχαρικών! Ευτυχία!

Επόμενος σταθμός της πρώτης τόσο γεμάτης μέρας, τα διάσημα παζάρια μέσα στην πόλη της Καζαμπλάνκα. Μυρωδιές ολούθε από τα περίεργα και βαριά μπαχάρια, έντονα χρώματα από τα υφάσματα, γεύσεις διαφορετικές από τα ολοφρέσκα φρούτα και παντού μικροπωλητές που σε φώναζαν για να δεις την πραμάτεια τους… όλες οι αισθήσεις μου σε εγρήγορση!

Εκείνο το βράδυ, το πρώτο βράδυ μας στο Μαρόκο γυρίσαμε κατάκοπες στο δωμάτιο και κοιμηθήκαμε αμεσως. Ήταν ενας υπνος τόσο γλυκός. Μέχρι και τα όνειρα μου ήταν αλλιώτικα, είχαν άλλη αίσθηση. Ήταν πλημμυρισμένα με ανεμελιά!

Την επόμενη μέρα, σειρά είχε το ταξίδι μας με το τρένο! Καζαμπλάνκα – Μαρακές ναι ναι με τρένο! Σωστά διαβάσατε. Το τρένο τύπου «καρβουνιάρης»! Με δωματιάκια που έκλειναν με συρόμενες πόρτες! Αφού επιβιβαστήκαμε με τις βαλίτσες μας, ευτυχώς βρήκαμε ένα «δωματιάκι» που είχε μόνο έναν κύριο μέσα. Βολευτήκαμε και το τρένο ξεκίνησε. Εικόνες από την Μαροκινή ύπαιθρο εμφανίστηκαν μπροστά μας και εμείς «διψασμένες» είχαμε κολλήσει πάνω στα τζάμια και «ρουφούσαμε» κάθε τοπίο που αντικρύζαμε. Σε δυο στάσεις αργότερα, ένας ακόμα κύριος προστέθηκε στην παρέα μας. Στο τέλος του 4ωρου ταξιδιού γίναμε φίλοι, μας κέρασαν παραδοσιακά γλυκά, τους προσφέραμε διάφορα snack που είχαμε φέρει από Ελλάδα, μας μίλησαν για τις οικογένειες τους, ανταλλάξαμε πληροφορίες για τις χώρες μας! Πρέπει να ομολογήσω πως αυτούς τους δυο τύπους δεν θα τους ξεχάσω ποτέ!

Αφού απολαύσαμε το ταξίδι με το τρένο, επιτέλους φτάσαμε και στο απίστευτο Μαρακές! Πήραμε ταξί εννοείται κάνοντας τρελά παζάρια και ένα τέλει η τιμή που πληρώσαμε ήταν εξευτελιστικά μικρή! Εμείς θα μέναμε στην παλιά πόλη του Μαρακές. Υπάρχουν τείχη που χωρίζουν την νέα πόλη από την παλιά! Η διαδρομή ήταν περίπου ένα τέταρτο μέχρι την παραδοσιακή Μαροκινή κατοικία που είχαμε κλείσει. Με το που μπαίνουμε μέσα, τα στόματα μας άνοιξαν ταυτόχρονα και ένα επιφώνημα ενθουσιασμού ακούστηκε στην είσοδο του ριαντ! Παντού ψηφιδωτά, μια τεράστια αυλή με συντριβάνι στην μέση, τραπεζάκια σιδερένια και έτοιμο πρωινό (οι Μαροκινοί τρώνε πρωινό οποιαδήποτε ώρα της μέρας) με διαφορά καλούδια και φυσικά τσάι μέντας να αχνίζει στα ποτήρια! Τα δάκρυα ευτυχίας στο τσακ δεν κύλισαν στο πρόσωπο μου! Όμως ένα τεράστιο χαμόγελο κοσμούσε ολόκληρο το είναι μου από εκείνη την στιγμή και για τις επόμενες μέρες!

Αφου βολευτήκαμε στο πραγματικά χίλιες και μια νύχτες δωμάτιο, βγήκαμε για μια πρώτη εξερεύνηση της περιοχής! Στενά δρομάκια, παντού μικροπωλητές, υφαντά, κεραμικά, ασημικά, δερμάτινα!! Ένας λαβύρινθος που κατέληγε σε μια τεράστια πλατεία την Jamaal el fna, όπου και εκεί ήταν σαν ένα τεράστιο πανηγύρι! Πάγκοι με φαγητά, με φρούτα, πω πω χουρμάδες να δουν τα μάτια σου, πλανόδιοι μουσικοί, μαϊμούδες να περπατάνε δίπλα μας, φακίρηδες να κάνουν το κομμάτι τους με τα φίδια… Εικόνα που μου θύμισε την αυλή των θαυμάτων στην παιδική ταινία «η Παναγία των Παρισιων»…

Την επόμενη μέρα μια νέα εμπειρία μας περίμενε! Ξεκινούσε η ιερή περιοδος για τους Μουσουλμάνους, το Ραμαζάνι! Ναι και όμως το ζήσαμε και αυτό! Το βράδυ αυτής της πρώτης μας μέρας στο Μαρακές χιλιάδες μουσουλμάνοι μαζεμένοι στο κεντρικό τέμενος της πόλης το γνωστό Koutoubia mosque προσεύχονταν στον Αλλαχ με ιδιαίτερο ζήλο. Οφείλω να πω ότι εντυπωσιάστηκα. Φυσικά και δεν επέτρεπαν σε μας τους αλλόθρησκους να πλησιάσουμε στον τόπο λατρείας, γεγονός που το καταλάβαινες αφου η παρουσία των αστυνομικών δυνάμεων ήταν εξαιρετικά έντονη. Επίσης το άλλο που μου έκανε εντύπωση ήταν πως καθόλη την διάρκεια της προσευχής, όσοι περνούσαν από τον δρόμο μπροστά από το τεμενος έσβηναν τα μηχανάκια και συνέχιζαν με τα πόδια για να μην αποσπάσουν με τον θόρυβο τους πιστούς!!

Μ´ αυτά και με εκείνα έφτασε και η μεγάλη μέρα που θα διανυκτερεύαμε στην έρημο! Το περίμενα πως και πως! Το ξύπνημα ήταν αρκετά νωρίς το πρωί αφου ο οδηγός μας περίμενε έξω από το ριαντ! Η διαδρομή μεγάλη! Περίπου 8 ώρες με στασεις φυσικά για φαγητό! Οι εικόνες άπειρες! Η ζέστη διαδεχόταν το κρύο και τούμπαλιν. Αφου ανηφορίσαμε στην οροσειρά του Άτλαντα, αμέσως μετά κατηφορήσαμε και επισκεφτήκαμε την Aid-Ben-Haddou μια οχυρωμένη πόλη πάνω στον δρόμο των καραβανιών μεταξύ της Ερήμου Σαχάρα και του Μαρακές στο σημερινό Μαρόκο. Βρίσκεται στην επαρχία Souss-Massa-Draâ, σε ένα λόφο δίπλα στον ποταμό Κουαρζαζάτε. Η πόλη αποτελεί εξαιρετικό δείγμα πόλης Κάσμπαχ, ισλαμικής αρχιτεκτονικής, η οποία δυστυχώς καταστρέφεται από τις βροχοπτώσεις. Οι περισσότεροι κάτοικοι της πόλης μένουν σε ένα μοντέρνο χωριό στην άλλη πλευρά του ποταμού, δέκα οικογένειες όμως εξακολουθούν να μένουν σ’αυτή. Η πόλη έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO από το 1997. Η συγκεκριμένη πόλη έχει χρησιμοποιηθεί επίσης και για πολλές κινηματογραφικές ταινίες όπως Ο Λόρενς της Αραβιας, ο Ιησούς της Ναζαρέτ κ.α. Πραγματικά εντυπωσιακή καθώς όλα τα σπίτια είναι φτιαγμένα από λάσπη και έχουν αυτό το χαρακτηριστικό κεραμιδί χρώμα.

Συνεχιζοντας την πορεία μας φτάσαμε και στο σημείο που θα αφήναμε το αμάξι και θα ανεβαίναμε στις καμήλες για να ταξιδέψουμε μια ώρα μέχρι να συναντήσουμε τους Βερβερίνους . Καμήλες!! Ένα κεφάλαιο από μόνες τους! Εμπειρία απίστευτη! Τα ιλιγγιώδη συναισθήματα και το μέγεθος της φαντασμαγορίας που έζησα ανεβασμένη στην καμήλα, την ώρα που έδυε ο ήλιος και γύρω μου απλωνόταν η αχανής έρημος δεν είναι κάτι που μπορεί να περιγραφεί με πολλές λέξεις. Σε κάποια στιγμή αφου είχε περάσει αρκετή ώρα απολαμβάνοντας την εμπειρία, ένιωσα το μυαλό μου να αδειάζει, να με κατακλύζει μια πρωτόγνωρη ηρεμία και να χαμογελάω ευχαριστώντας τον Θεό που με αξίωσε να ζήσω κάτι τόσο σπουδαίο.

Αφου φτάσαμε στο «χωριό» των Βερβερίνων (10-13 μεγαλες σκηνές που σχημάτιζαν έναν κύκλο, ένα μικρό τραπεζάκι και μερικά καρεκλάκια διάσπαρτα στην μέση αυτού του κύκλου) έδωσαν μια ολόκληρη σκηνή μόνο στα τρία θεότρελα κορίτσια από Ελλάδα ( χαρά ανείπωτη το Λιτσάκι!!!).

Αφου αφήσαμε τα πράγματα μας στην σκηνή, πήγαμε στην κεντρική μεγάλη σκηνή-σάλα, ουσιαστικά στην τραπεζαρία όπου και μας σέρβιραν νοστιμότατο φαγητό (tajine με κοτόπουλο) και μετά φρούτα! Η βραδιά συνεχίστηκε με παραδοσιακή μουσική και χορό και ενώ κάποια στιγμή όλοι οι υπόλοιποι πήγαν για ύπνο, μείναμε εμείς οι τρεις Ελληνίδες με τους Βερβερίνους στο εξωτερικό τραπεζάκι με άφθονο τσάι μέντας και οι συζητήσεις που κάναμε δεν θα σβηστούν ποτέ από τις μνήμες αυτού του ταξιδιού. Πήραμε σπουδαία μαθήματα ζωής από ανθρώπους που ουσιαστικά ζούνε στην έρημο, δεν έχουν πάει ποτέ σχολείο και η επαφή τους με τον πολιτισμό είμαστε μόνο εμείς οι τουρίστες! Στην μέση του πουθενά, με τα εκατομμύρια αστέρια να λαμπυρίζουν και το φεγγάρι να μας χαμογελάει η ευτυχία, η ηρεμία και η ανεμελιά ήταν οι σύντροφοι μας!

5.45 άρχισε δειλά-δειλά να ξεμυτίζει ο ήλιος στον ορίζοντα. Ξύπνησα λες και μια αόρατη φωνή με φώναζε να βγω από την σκηνή για να αντικρίσω το μεγαλείο της φύσης! Τα χρώματα του ουρανού, η απόλυτη σιωπή που επικρατούσε και η απεραντοσύνη της ερήμου ήταν σαν το καλύτερο φάρμακο για την κουρασμένη μου ψυχή! Κάθισα – ούτε ξέρω για ποσό – και παρακολουθούσα τις εναλλαγές των χρωμάτων, άδειασα το κεφάλι μου και ένιωσα βαθιά μέσα μου πως αυτή η ανατολή μου δίνει μια ευκαιρία. Μια ευκαιρία να ξαναγεννηθώ, να ξαναπροσπαθήσω να κατακτήσω όλα αυτά που κρύβονται βαθιά μέσα στην καρδιά μου.

Μετά από αρκετή μάλλον ώρα -γιατί ρολόι φυσικά και δεν φόρεσα ποτέ σ´αυτο το ταξίδι- άρχισαν να βγαίνουν και οι υπόλοιποι από τις σκηνές και το πρωινό είχε σερβιριστεί. Όχι μέσα στην τραπεζαρία, αλλά έξω στην έρημο!

Αφου μαζέψαμε τα πράγματα, ανεβήκαμε πάλι στις φίλες μας τις καμήλες και πήραμε τον δρόμο του γυρισμού. Ο ήλιος είχε αρχίσει να καίει αλλά τα υπέροχα αυτά ζώα ακούραστα μας κουβαλούσαν στις καμπούρες τους αγόγγυστα.

Το ταξίδι της επιστροφής στο Μαρακές πιο γρήγορο! Η μόνο στάση που αξίζει να αναφέρω ήταν το χωριό Ουαρζαζάτ, ουσιαστικά το τελευταίο χωριό πριν την έρημο! Εξαιρετικής ομορφιάς αφου και σε αυτό τις εντυπώσεις έκλεβε το μοναδικό χρωμα των κτισμάτων , αυτό το σκούρο κοκκινοκεραμιδί !

Αρκετά κουρασμένες σωματικά αλλά τόσο ανάλαφρες ψυχικά φτάσαμε στο ριαντ μας και το κρεβάτι ήταν μονόδρομος!

Η επόμενη μέρα ήταν αφιερωμένη στους πραγματικά υπέροχους Majorelle Gardens. Οι κήποι βρίσκονταν στην καινούργια πόλη του Μαρακές δηλ έξω από τα τείχη. Με την είσοδο σου καταλάβαινες πως αυτό που θα αντικρίσεις θα σε αφήσει με το στόμα ανοιχτό. Σπάνια φυτά, δένδρα και έντονα χρώματα σου έκοβαν την ανάσα. Οι κήποι ήταν ιδιοκτησία ενός Γάλλου καλλιτέχνη και της συζύγου του και το 1980 αγόρασε την έκταση ο σχεδιαστής μόδας Yves Saint-Laurent μαζί με τον σύντροφο του Pierre Bergé. Σήμερα οι κήποι και η βίλα του σχεδιαστή είναι ανοιχτοί στο κοινό.

Και φυσικά για το τέλος του ταξιδιού μας αφήσαμε τα ψώνια!

Αν πας στο Μαρόκο και δεν μάθεις να κανείς παζάρια (ήμουν τόσο άσχετη και δεν μου έβγαινε το παζάρι γιατί γελούσα συνέχεια, όμως την τελευταία μέρα η προοδός μου ήταν αξιοπρόσεκτη και τα κορίτσια με θαύμασαν πραγματικά) , δεν χαθείς στα δαιδαλώδη δρομάκια των souk, δεν αγοράσεις κάθε λογής κεραμικό, κάθε είδους δερμάτινο (εκτός από καμήλα που η μυρωδιά είναι υπερβολικά έντονη), ασημένια κοσμήματα, μπαχάρια με την σέσουλα, τσάι μέντας για τις κρύες νύχτες του χειμώνα εεε τότε έχεις κάνει το μισό ταξίδι.

Εκείνη την τελευταία μας βραδιά καθίσαμε για τσάι και καφέ στο μαγαζί με την ωραιότερη θέα, όλη η πλατεία του Μαρακές πιάτο. Τρεις ίδιες ευχές εκφράστηκαν εκείνο το βράδυ κάτω από το μαροκινό φεγγάρι: «Μακάρι να μην γυρίζαμε πίσω και να συνεχιζόταν αυτό το ταξίδι για πάντα». Δεν σκεφτήκαμε όμως ότι λόγω του Ραμαζανιού οι ουρανοί είναι ανοιχτοί. Και οι ευχές πραγματοποιούνται…

Την επόμενη μέρα μπηκαμε στο τρένο για να πάμε Καζαμπλάνκα από όπου και θα παίρναμε το αεροπλάνο για Ρώμη και μετά για Αθήνα. Μας πήρε ο ύπνος λοιπόν και στο τελευταίο δευτερόλεπτο, την ώρα που το τρένο ήταν έτοιμο να ξεκινήσει για Φεζ ( 4 ώρες μακριά από Καζαμπλάνκα) καταλάβαμε ότι έπρεπε να κατέβουμε και φωνάζαμε στον Μαροκινό σταθμάρχη να μην ξεκινήσει το τρένο. Στο τσακ προλάβαμε…

Και έτσι αργά το βράδυ, μετά από μια αξέχαστη εβδομάδα περιπλάνησης στο Μαρόκο φτάνουμε Αθήνα.

Και στο μυαλό μου έρχεται ο Καβαφης που σε ένα ποίημα του γράφει:

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι ναναι μακρύς ο δρόμος.

Γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.

Πάντα στο νου σου να έχεις την Ιθάκη.

Το φτασιμον εκεί είναι ο προορισμός σου.

Αλλά μη βιάζεις το ταξίδι διόλου.

Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει και γέρος πια ν´αραξεις στο νησί , πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο, μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.»

Αυτο ακριβως ήταν το ταξίδι μου στο Μαρόκο. Γεμάτο περιπέτειες. Όμορφες. Πρωτόγνωρες. Αναπάντεχες. Γεμάτο γνώσεις για την χώρα φυσικά, αλλά εν τέλη γνώσεις για τον ίδιο μου τον εαυτό.

Και ναι επιστρέφοντας νιώθω πολύ πλούσια γιατί πλούτος δεν είναι τα χρήματα αλλά οι εικόνες, οι μυρωδιές και η αίσθηση που αποκόμισες από αυτή την περιπλάνηση και αυτά θα σε συντροφεύουν μια ζωή!